Precies zes jaar geleden, in de nacht van 7 augustus 2018, hingen wij in twaalf Nederlandse steden tijdelijke straatnaamborden op met de namen van bijzondere vrouwen. Die actie markeerde het begin van een bredere discussie over wie we eren in onze publieke ruimte. Tijd voor een terugblik: wat is er sindsdien veranderd?
Het antwoord is genuanceerd. Aan de ene kant zien we concrete vooruitgang: meerdere gemeenten hebben beleid aangenomen om bij nieuwe straten vaker voor vrouwennamen te kiezen. Aan de andere kant blijft de fundamentele ongelijkheid bestaan. Het percentage straten vernoemd naar vrouwen is nog steeds bedroevend laag.
Concrete resultaten in gemeenten
Volgens gegevens van het Kadaster, dat alle officiële adressen in Nederland beheert, zijn er sinds 2018 in diverse gemeenten nieuwe straten vernoemd naar vrouwen. Amsterdam heeft in nieuwe wijken zoals Haven-Stad bewust gekozen voor namen van vrouwelijke kunstenaars en wetenschappers.
Ook andere steden hebben stappen gezet:
- Utrecht heeft een werkgroep ingesteld die voorstellen doet voor vrouwelijke straatnamen
- Rotterdam heeft in de wijk Feyenoord City straten vernoemd naar vrouwelijke sportpioniers
- Den Haag heeft richtlijnen opgesteld voor meer diversiteit in naamgeving
- Groningen overweegt historische vrouwen uit de stad te eren bij herontwikkelingsprojecten
"De discussie is verschoven van 'waarom zou je dit doen' naar 'hoe kunnen we dit het beste aanpakken'. Dat is echte vooruitgang."
De kracht van bewustwording
Misschien nog belangrijker dan de concrete aantallen is de verandering in bewustzijn. Het onderwerp straatnamen en representatie staat nu regelmatig op de agenda van gemeenteraden. Burgers dienen vaker voorstellen in voor vrouwelijke straatnamen, en commissies voor naamgeving houden er steeds meer rekening mee.
De Nederlandse Straatnamenstichting ziet een toename in vragen van gemeenten over historische vrouwen die in aanmerking komen voor een straatnaam. Dit wijst op een structurele verandering in hoe overheden nadenken over naamgeving.
Wat nog moet gebeuren
Ondanks de vooruitgang blijft er veel werk te doen. Het historische overwicht van mannelijke straatnamen kan niet in een paar jaar worden rechtgetrokken. Bestaande straten hernoemen is complex en kostbaar, dus de verandering moet vooral komen van nieuwe wijken en herontwikkelingsprojecten.
Wij blijven ons inzetten voor een straatbeeld dat de volledige geschiedenis weerspiegelt. Niet alleen de verhalen van koningen en generaals, maar ook die van de vrouwen die Nederland mede hebben gevormd. De discussie die zes jaar geleden begon, is nog lang niet afgelopen.
Op naar de volgende zes jaar.