Straatnamen zijn overal om ons heen. We lezen ze dagelijks op verkeersborden, horen ze in het openbaar vervoer en gebruiken ze om de weg te vinden. Maar hoe vaak staan we stil bij de vraag: naar wie zijn deze straten eigenlijk vernoemd?
Een uitgebreid onderzoek van De Correspondent heeft de straatnamen in Amsterdam, Utrecht en Groningen onder de loep genomen. De conclusies zijn opvallend: van alle straten die naar een persoon zijn vernoemd, draagt maar liefst 88% een mannennaam. Slechts 12% is vernoemd naar een vrouw.
De cijfers op een rij
Het onderzoek analyseerde duizenden straatnamen en categoriseerde ze op basis van de personen waarnaar ze verwijzen. De resultaten laten een duidelijk patroon zien dat zich door heel Nederland herhaalt:
- 88% van de persoonsgebonden straatnamen is mannelijk
- 12% van de persoonsgebonden straatnamen is vrouwelijk
- Van de vrouwelijke namen zijn veel 'de vrouw van' of godinnen
- Vrouwelijke wetenschappers en politici zijn nauwelijks vertegenwoordigd
"Straatnamen zijn een spiegel van wie we als samenleving belangrijk vinden. Ze vormen een soort canon van de geschiedenis, maar dan eentje die we dagelijks tegenkomen zonder er bewust bij stil te staan."
Waarom dit ertoe doet
Sommigen zullen zich afvragen: waarom maken we ons druk om straatnamen? Het antwoord ligt in de symbolische waarde ervan. Straatnamen bepalen mede ons collectief geheugen. Ze vertellen het verhaal van wie we als samenleving waarderen en herdenken.
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek telt Nederland ruim 263.000 straten met een naam. Deze namen vormen samen een enorm publiek archief dat dagelijks door miljoenen mensen wordt gezien en gebruikt.
Wat kunnen we doen?
Het goede nieuws is dat verandering mogelijk is. Hoewel het aanpassen van bestaande straatnamen complex is, kunnen gemeenten bij nieuwe wijken en straten bewust kiezen voor meer diversiteit. Steeds meer gemeenten nemen dit ter harte en stellen richtlijnen op voor een evenwichtiger straatbeeld.
Als burgers kunnen wij ook een rol spelen. Door het gesprek aan te gaan met onze gemeente, door bijzondere vrouwen uit de lokale geschiedenis voor te dragen, en door bewustwording te creëren over dit onderwerp. Want elke straatnaam die we toevoegen aan het Nederlandse straatbeeld is een kans om ons collectief geheugen completer te maken.
De actie #meervrouwopstraat is een eerste stap in het zichtbaar maken van deze ongelijkheid. Door in twaalf steden tijdelijke straatnaamborden op te hangen met namen van inspirerende vrouwen, hopen we het gesprek op gang te brengen over wie er wel en niet in ons straatbeeld voorkomt.