Het aantal alleenwonende vrouwen in Nederland groeit al decennia. Inmiddels woont bijna een op de vijf Nederlanders alleen, en de grootste groep bestaat uit vrouwen van 70 jaar en ouder. Met die groei komt ook de vraag: hoe veilig voelen deze vrouwen zich eigenlijk? Uit onderzoek blijkt dat veel alleenwonende vrouwen actief nadenken over beveiligingsmaatregelen voor thuis, van goede sloten tot bewust omgaan met verlichting en aanwezigheid.
De cijfers laten een duidelijk patroon zien. Vrouwen voelen zich vaker onveilig dan mannen, zowel in de publieke ruimte als in hun eigen huis. Dat geldt in het bijzonder voor vrouwen die alleen wonen. Dit artikel duikt in de statistieken en bekijkt welke factoren meespelen bij de veiligheidsbeleving van alleenwonende vrouwen.
De cijfers: wie woont er alleen?
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek woonden begin 2024 ruim 3,3 miljoen Nederlanders alleen. Dat is 19 procent van de bevolking. De grootste groep zijn vrouwen van 70 jaar en ouder: maar liefst 613.000 vrouwen in deze leeftijdscategorie wonen alleen, tegenover 274.000 mannen. Dit verschil komt grotendeels doordat vrouwen gemiddeld langer leven dan hun partners.
Maar ook in jongere leeftijdsgroepen neemt het aantal alleenwonenden toe. Onder twintigers en dertigers groeit het aantal mensen dat bewust kiest voor alleen wonen, of dat doet na een scheiding. Deze trend zet naar verwachting door: in 2047 zal bijna een kwart van alle volwassenen alleenstaand zijn.
Veiligheidsgevoel onder de loep
Uit de Veiligheidsmonitor van het CBS blijkt dat 42 procent van de vrouwen zich wel eens onveilig voelt, tegenover 24 procent van de mannen. Dit verschil is consistent over alle leeftijdsgroepen, al wordt het kleiner naarmate mensen ouder worden.
Opvallend is het gedrag dat hieruit voortvloeit. Maar liefst 50 procent van de alleenstaande vrouwen ouder dan 65 jaar doet 's avonds soms of vaak niet de deur open. Dit vermijdingsgedrag is een directe uiting van het gevoel van kwetsbaarheid dat veel alleenwonende vrouwen ervaren.
"Het veiligheidsgevoel van vrouwen stopt niet bij de voordeur. Ook thuis denken veel vrouwen bewust na over wie ze binnenlaten en hoe ze hun woning beschermen."
De impact van woninginbraak
Hoewel het aantal woninginbraken in Nederland daalt, blijft de impact op slachtoffers groot. In 2024 werden er ruim 22.000 inbraken geregistreerd, wat neerkomt op ongeveer 60 per dag. Voor alleenwonenden kan een inbraak extra traumatisch zijn: er is niemand om het moment mee te delen of om steun te bieden direct na de gebeurtenis.
Onderzoek toont aan dat bijna twee derde van de inbraakslachtoffers zich na de gebeurtenis minder veilig voelt in de eigen woning. Vier op de tien krijgt minder vertrouwen in mensen, en ruim een kwart kampt met slaapproblemen. Voor wie alleen woont, kunnen deze gevolgen extra zwaar wegen.
Wat kunnen vrouwen zelf doen?
Het goede nieuws is dat preventie werkt. Met goede sloten, bewuste gewoontes rond verlichting en het niet zichtbaar maken van afwezigheid kan de kans op inbraak met wel 90 procent worden verminderd. Steeds meer alleenwonende vrouwen nemen zulke maatregelen, van slimme deurbellen tot beter hang- en sluitwerk.
Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat de verantwoordelijkheid voor veiligheid niet alleen bij vrouwen moet liggen. Gemeenten kunnen bijdragen door te investeren in goede straatverlichting, en wijken kunnen werken aan sociale cohesie. Het veiligheidsgevoel van vrouwen is een gedeelde verantwoordelijkheid.
De bredere context
De veiligheidsbeleving van alleenwonende vrouwen past in een breder patroon. Vrouwen bewegen anders door de publieke ruimte dan mannen: ze kiezen andere routes, vermijden bepaalde plekken, en zijn alerter op hun omgeving. Die alertheid zet zich door naar de thuissituatie.
Als beweging die opkomt voor de zichtbaarheid van vrouwen in de publieke ruimte, vinden wij het belangrijk om ook dit aspect te belichten. Veiligheid is een voorwaarde voor vrijheid. Pas als vrouwen zich veilig voelen, zowel op straat als thuis, kunnen zij volledig deelnemen aan het publieke leven.